Centrum - Inspiraties - Pak je ruimte

jdg_20-05-15_Kuhne_D1A8810.jpg

Het verhaal van Joost

Centrum

De Rotterdamse binnenstad lijkt inmiddels volgebouwd, maar wie goed kan zoeken, vindt ‘stadse gaten’ waar bouwen nog mogelijk is. Geen officiële kavels, maar onverwachte en vergeten hoekjes midden in de stad. Architect Joost Kühne heeft er inmiddels een getraind oog in. Hij liet in 2009 in de Boomgaardstraat, pal naast de populaire Witte de Withstraat, een compleet nieuw pand bouwen van 800 vierkante meter. Zelf woont hij op de bovenste verdieping.

Het verhaal van Joost

Een half jaar lang fietste Joost Kühne iedere vrijdag door de Rotterdamse binnenstad. Op zoek naar een nieuwe locatie om zijn architectenbureau en woning te bouwen. Hij zocht geen bestaand kavel, maar juist de vergeten gaten in de stad. Joost vond zijn locatie in de Boomgaardstraat. Een tot die tijd nietszeggende straat die de Witte de Withstraat verbond met de Westblaak. “Er kwam bijna niemand in deze straat. Het leek ook meer op een parkeerterrein dan een doorgaande weg”, zegt Joost Kühne. Toch zag hij in deze ruimte al de locatie voor zijn nieuwe kantoor/woonpand. “De truc van nieuwe bouwlocaties vinden, is naar boven kijken. Daar is vaak nog genoeg mogelijk”, legt hij uit. “Op de grond konden we niet bouwen, want daar was een parkeerterrein en doorgaande weg, maar daarboven was alle ruimte.”
Wie wil bouwen in stadse gaten moet dus veel inbeeldingsvermogen hebben, een pioniersmentaliteit, maar vooral oneindig veel geduld en doorzettingsvermogen. ,,Bouwen op deze manier kost inderdaad veel tijd en energie, maar het is wel dé kans om midden in de stad te wonen op een manier die je zelf uitkiest… en je kunt er ook een beetje indruk mee maken”, zegt hij bescheiden. “Hoewel er van omwonenden meestal eerst weerstand is tegen de verandering, waarderen ze het uiteindelijk dat je zoveel investeert in hun straat. Een stads gat vullen is een compliment voor de straat.”

Daarbij geldt wel een belangrijke voorwaarde: “De bebouwing moet een toegevoegde waarde hebben voor de straat. In het geval van de Boomgaardstraat veranderde het gebied van groot parkeerterrein naar aantrekkelijk straatje. Van een plek die ‘niets’ was, kun je met de juiste bebouwing ineens ‘iets’ maken.”

‘De bebouwing moet een toegevoegde waarde hebben voor de buurt.’

Het bouwproces

Een stuk grond ter grootte van zes parkeerplaatsen, dat is de enige grond die Joost Kühne aankocht voor het 800 vierkante meter tellende gebouw dat hij tussen 2007 en 2009 ontwikkelde op de Boomgaardstraat. “Ik wilde bouwen op de plek van twee grote parkeerterreinen. De gemeente wilde plaatsen afstaan. De eigenaar van het andere parkeerterrein kon de plekken niet afstaan, maar ik mocht uiteindelijk wel over het parkeerterrein heen bouwen.”

Bouwen in de lucht, het was een nieuw fenomeen en dat vroeg om nieuwe regels en procedures. “Normaal betaal je een grondprijs als je gaat bouwen, maar dat ging in dit geval voor een groot deel niet op. Daarom hebben we samen met de gemeente een berekening gemaakt voor de ruimte in de lucht die ik wilde bebouwen. Zo vonden we het fenomeen ‘luchtrecht’ uit.”

Nadat de grondeigenaren toestemming gaven voor de bouwplannen van Joost Kühne en de ‘luchtprijs’ was bepaald, kon de normale procedure in gang worden gezet: het aanvragen van de bouwvergunning en daarbij horende bezwaarprocedure. “Er werden drie bezwaren ingediend. Door persoonlijk met deze mensen te praten, zijn we daar ook uit gekomen. Daarom is het belangrijk dat je een goed verhaal hebt om de buurt te overtuigen. Als je bouwt in een stads gat, moet je wel meerwaarde meebrengen.”

Zo lang als de voorbereidende periode duurde, zo kort duurde het bouwen. “Dat moet ook. Een compleet bouwterrein inrichten kost veel geld, zeker als het maar voor een pand is. Daarbij komt dat je weinig ruimte hebt. Bijna alle onderdelen van het pand waren daarom prefab en gingen meteen van de vrachtwagen naar hun definitieve plek toe. Uiteindelijk heeft de bouw zelf maar negen maanden geduurd.”

jdg_20-05-15_Kuhne_T4A8853.jpg
jdg_20-05-15_Kuhne_D1A8865.jpg

Het resultaat

Hij heeft een woonkamer van 24 meter breed en slechts zes meter diep. Volgens Joost Kühne wijkt zijn woning echter niet eens zo heel veel af van een gemiddelde woning. “De ruimte is verdeeld in 'vakjes' van vijf bij zes meter. Ik heb dus eigenlijk vier woonkamers aan elkaar.”

Een woord om Joosts woning te omschrijven is er niet. ‘Penthouse’ komt in de buurt, dankzij de grote glazen voorgevel die veel licht binnenlaat. “Dat was meteen een uitdaging. Een gevel is het duurste van je pand, vervolgens maak ik een pand met bijna alleen maar gevel. Dat kostenverhaal losten we op door in de achtergevel juist helemaal geen ramen te maken en een goedkoper materiaal te gebruiken. Ook is er heel eenvoudig gebouwd: wat niet afgewerkt hoeft te worden, werken we ook niet af.” Dus zijn aan het plafond nog de robuuste betonnen platen te zien waaruit het gebouw is opgetrokken.
Joost deelde de tweehonderd vierkante meter ruimte op in ‘vakjes’ met allemaal hun eigen functie. Zo is er het ‘Tiroler hoekje’. Een knus hoekzitje, inclusief foute koekoeksklok. Daarna volgt de keuken die naadloos overloopt in de eetkamer. Een ‘zwevende’ haard markeert de ruimte naar het zitgedeelte.

Maar daarmee houdt de ruimte nog niet op. Drie ‘vakjes’ bevinden zich buiten. Ze vormen het riante dakterras van Joost waar zelfs drie platanen staan. Bomen op veertien meter hoogte: wie zijn eigen huis ontwerpt, kan het allemaal regelen. Het huis is dan ook om Joost heen ontstaan, wat zeker te zien is in de slaapkamer. “Mijn bed staat in een nis. Ingegeven door het feit dat wij mensen een dierlijk instinct hebben om niet te willen slapen zonder bescherming achter ons. En trouwens een leuk detail: op mijn plafond zie ik nog de voetafdrukken van de werklui die de betonnen platen hebben afgeleverd.”

Het klusproces

  • Drie ‘vakjes’ bevinden zich buiten. Ze vormen het riante dakterras van Joost waar zelfs drie platanen staan.

    jdg_20-05-15_Kuhne_D1A8962.jpg
  • Bomen op veertien meter hoogte: wie zijn eigen huis ontwerpt, kan het allemaal regelen.

    jdg_20-05-15_Kuhne_D1A8941.jpg
  • Een ‘zwevende’ haard markeert de ruimte naar het zitgedeelte.

    jdg_20-05-15_Kuhne_D1A8936.jpg
  • Ook is er heel eenvoudig gebouwd: wat niet afgewerkt hoeft te worden, werken we ook niet af.” Dus zijn aan het plafond nog de robuuste betonnen platen te zien waaruit het gebouw is opgetrokken.

    jdg_20-05-15_Kuhne_D1A9062.jpg
  • jdg_20-05-15_Kuhne_D1A9002.jpg
  • Joost deelde de tweehonderd vierkante meter ruimte op in ‘vakjes’ met allemaal hun eigen functie. Zo is er het ‘Tiroler hoekje’. Een knus hoekzitje, inclusief foute koekoeksklok.

    jdg_20-05-15_Kuhne_D1A8996.jpg
  • jdg_20-05-15_Kuhne_D1A8970.jpg
  • jdg_20-05-15_Kuhne_D1A8734.jpg
  • jdg_20-05-15_Kuhne_T4A8853.jpg